تعریف زیج حیاتی

زیج حیاتی یکی از ابزارهای ساده و کارآمد نظام اطلاعات مراقبت های اولیه بهداشتی بوده که در سطح خانه های بهداشت و مراکز بهداشتی درمانی مورد استفاده قرار می گیرد . ارائه دهندگان خدمات اولیه بهداشتی ، وقایع حیاتی اتفاق افتاده در جمعیت تحت پوشش خود را در آن ثبت نموده و  در پایان سال پس از جمع بندی به مرکز بهداشت شهرستان ارسال می نمایند.با داده های ثبت شده در زیج حیاتی، می توان شاخصهای حیاتی زیر را در سطح منطقه ، شهرستان ، استان و کشور محاسبه نمود .

ý      رشد طبیعی جمعیت
میزان تولد خام
میزان مرگ خام
میزان مرگ نوزادی
میزان مرگ کودکان زیر یکسال
میزان مرگ کودکان زیر 5 سال
میزان مرگ و میر مادران باردار
پوشش تنظیم خانواده

 در زیج حیاتی هفت جدول و یک گردونه به شرح زیر وجود دارد :
1
- جدول جمعیت بر حسب سن و جنس

 
در ابتدای هر سال جمعیت روستای اصلی و قمر توسط بهورزان محترم سرشماری شده ونتایج آن به تفکیک روستاهای اصلی و قمر در این جدول ثبت شده و به عنوان اطلاعات پایه در محاسبه شاخص ها مورد استفاده قرار می گیرد. اطلاعات جمعیتی هر روستا در پایان سرشماری به مرکز بهداشت شهرستان ارسال شده و جدول جمعیت روستایی شهرستان را تشکیل می دهد .

  2- جدول استفاده از نمک یددار
در سرشماری ابتدای هر سال تعداد خانوارهای استفاده کننده از نمک یددار مشخص ودر این جدول ثبت می گردد.

3- جدول تولد

نتیجه و مشخصات هر زایمان در طول سال ، توسط بهورز در این جدول با چوب کبریت نمایش داده می شود.

4- جدول پوشش تنظیم خانواده

در روز آخر هر فصل تعداد استفاده کنندگان ازوسایل مختلف پیشگیری ازبارداری به تفکیک وسیله در این جدول نوشته می شود.

5- جدول مرگ مادران باردار

در طول سال هر گونه مرگ مادر در اثر عوارض بارداری در این جدول با چوب کبریت نمایش داده می شود.

6- جدول مرگ بر حسب سن وجنس

در این جدول هر گونه مرگ اتفاق افتاده در روستا در گروههای سنی مربوطه با چوب کبریت نمایش داده می شود.

7- جدول علت مرگ در کودکان کمتر از 5 سال

در این جدول هر گونه مرگ اتفاق افتاده در کودکان زیر 5 سال و در قسمت علت مربوطه با چوب کبریت نمایش داده می شود .

گردونه تولد و مرگ

در آخر هر ماه تعداد تولد و مرگ اتفاق افتاده در روستا با از روی جداول تولد و مرگ شمارش شده و در این گردونه ثبت می شود.